Το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως, στα πλαίσια λειτουργίας του ως Αρχή Ισότητας και Αρχή κατά του Ρατσισμού και των Διακρίσεων, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διενήργησε, μέσω του Κέντρου Ερευνών του Cyprus College, παγκύπρια ποσοτική έρευνα με αντικείμενο τις αντιλήψεις των κυπρίων πολιτών για τη σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο εργασίας. Η έρευνα διήρκεσε από τις 7 μέχρι τις 23 Ιουλίου 2007, με δείγμα 650 εργαζομένων ανδρών και γυναικών, ηλικίας 18 μέχρι 65 χρόνων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, σε γενικές γραμμές, οι ερωτηθέντες αναφέρθηκαν στις προσωπικές επαγγελματικές τους σχέσεις με το αντίθετο φύλο με θετική διάθεση, ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχουν οι τελευταίοι στην ιεραρχία της επιχείρησης. Εν πάση περιπτώσει, όμως, το 23% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι γνωρίζει τουλάχιστον ένα άτομο από το φιλικό, συγγενικό ή το εργασιακό περιβάλλον που έχει υποστεί ή υφίσταται σεξουαλική παρενόχληση. Επιπρόσθετα, ένας στους δέκα ερωτώμενους αναφέρθηκε και σε προσωπική εμπειρία σεξουαλικής παρενόχλησης που είχε στο χώρο εργασίας του. Όπως προκύπτει από τις αναφορές των τελευταίων, η σεξουαλική παρενόχληση τους πραγματοποιήθηκε με περισσότερες από μια συμπεριφορές (π.χ. ανεπιθύμητη επαφή ή άγγιγμα, προκλητικά βλέμματα, σχόλια για το σώμα, φορτική πίεση για ραντεβού κ.τ.λ.) και ήταν, κατά κανόνα, επαναλαμβανόμενη. Ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, το εύρημα της έρευνας ότι τα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης που αφορούσαν την επαρχία Λεμεσού καταγράφονται πιο αυξημένα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες επαρχίες της Κύπρου.

Τα θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία, σύμφωνα με τα αποτελέσματα, είναι στην πλειοψηφία τους γυναίκες (89%) και ανήκουν, κυρίως, στην ηλικιακή ομάδα των 18 – 30 χρόνων. Τα περισσότερα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης (64%) λαμβάνουν χώρα στα πρώτα δύο χρόνια εργασίας του θύματος, ενώ, σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, όσο αυξάνεται η παραμονή των ατόμων στο χώρο εργασίας μειώνεται η πιθανότητα εκδήλωσης εναντίον τους παρενοχλητικής συμπεριφοράς σεξουαλικής φύσεως.

Η πλειοψηφία των δραστών της σεξουαλικής παρενόχλησης είναι άνδρες (90%), από τους οποίους οι περισσότεροι είναι έγγαμοι και, κατά κύριο λόγο, ομοιόβαθμοι με το θύμα (32%) στην επιχείρηση όπου εργάζεται. Η μόρφωση του δράστη δεν φαίνεται να επηρεάζει την διενέργεια πράξεων σεξουαλικής παρενόχλησης από τον ίδιο, αφού 44% των δραστών έχουν δευτεροβάθμια εκπαίδευση και 43% έχουν τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, οι δράστες της σεξουαλικής παρενόχλησης ανήκουν κυρίως στις εξής ηλικιακές ομάδες: μέχρι 35 ετών (39%), 36 – 40 ετών (22%) και 41 – 45 ετών (20%).

Ως προς τις γενικές αντιλήψεις των Κυπρίων για τη σεξουαλική παρενόχληση, η πλειοψηφία αναγνωρίζει ότι η σεξουαλική παρενόχληση «δεν αποτελεί σπάνιο φαινόμενο στον εργασιακό χώρο» (62%) και ότι «η σεξουαλική παρενόχληση συνιστά καταπίεση στον εργασιακό χώρο» (85%), ενώ διαφωνεί με τη δήλωση ότι το αδίκημα αυτό «δεν πρέπει να καταγγέλλεται γιατί το θύμα κινδυνεύει να χάσει τη δουλειά του» (74%). Επιπρόσθετα, δηλώνει ότι «το όριο μεταξύ φλερτ και σεξουαλικής παρενόχλησης είναι απόλυτα ξεκάθαρο» (87%). Ωστόσο, το 50% των ερωτηθέντων συμφωνεί με την δήλωση ότι «όταν μια γυναίκα ντύνεται προκλητικά είναι πιθανόν να προκαλέσει τη σεξουαλική της παρενόχληση». Το εύρημα αυτό θα πρέπει να προβληματίσει ως προς την ορθότητα της ενημέρωσης που δέχεται το κυπριακό κοινό. Η πεποίθηση αυτή ενδεχομένως να αποθαρρύνει την καταγγελία τέτοιων συμπεριφορών που προσβάλλουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αποθρασύνοντας τον δράστη, με την αφαίρεση ευθυνών από τον ίδιο και την εναπόθεση τους στο θύμα, μειώνοντας έτσι τη σοβαρότητα του αδικήματος και διαιωνίζοντας το πρόβλημα.

Ανησυχητική είναι και η απάντηση που έδωσαν οι ερωτηθέντες, αναφορικά με το ποια θα ήταν η αντίδραση τους σε μια υποτιθέμενη προσωπική εμπειρία σεξουαλικής παρενόχλησης τους στην εργασία. Από αυτούς μόνο το 10% ανέφερε ότι θα απευθυνόταν στη Διοίκηση, ενώ το 18% απάντησε ότι δεν θα εκμυστηρευόταν το περιστατικό σε κανέναν. Το ίδιο απάντησαν και εκείνα τα άτομα τα οποία είχαν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση προσωπικά, από τα οποία μόνο ένα στα δέκα απευθύνθηκε στη διοίκηση της επιχείρησης, ενώ το 22% δεν το εκμυστηρεύτηκε σε κανέναν. Αυτό, ωστόσο, έρχεται σε αντίθεση με την άποψη της πλειονότητας των ερωτηθέντων (71%), οι οποίοι συμφώνησαν με τη δήλωση ότι «η σεξουαλική παρενόχληση πρέπει πάντα να καταγγέλλεται στο αρμόδιο άτομο στην εργασία». Η πρακτική εφαρμογή, δηλαδή, της πιο πάνω δήλωσης, αποδεικνύεται προβληματική.

Το εύρημα αυτό πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα τους εργοδότες οι οποίοι, σύμφωνα με τους περί Ίσης Μεταχείρισης Ανδρών και Γυναικών στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση Νόμους του 2002 έως 2006, φέρουν ευθύνη για την προστασία των εργαζομένων τους από περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης. Ως εκ τούτου, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση του φαινομένου τόσο σε προληπτικό όσο και σε κατασταλτικό επίπεδο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη δημιουργία μιας αποτελεσματικής πολιτικής που να ενθαρρύνει την υποβολή καταγγελιών για περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία και ταυτόχρονα να αποθαρρύνει τη διενέργεια τέτοιων πράξεων από μέλη του προσωπικού.

Η έρευνα αυτή έρχεται να συμπληρώσει τη δράση της Αρχής Ισότητας εναντίον των διακρίσεων για το έτος 2007, εντός του οποίου εκδόθηκαν ένας «Κώδικας Πρακτικής για την Αντιμετώπιση της Σεξουαλικής Παρενόχληση και Παρενόχλησης στην Εργασία» και δύο ενημερωτικά φυλλάδια με τίτλο «Μάθε τα δικαιώματα σου» για γυναίκες και άνδρες στην εργασία και για τα άτομα με αναπηρία στην εργασία.

Στις αρμοδιότητες του Επιτρόπου Διοικήσεως, όταν ενεργεί ως Αρχή Ισότητας, περιλαμβάνεται η διερεύνηση καταγγελιών που αφορούν διακρίσεις λόγω φύλου, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης στην εργασία. Αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα του φαινομένου της σεξουαλικής παρενόχλησης και την ανάγκη για αποφασιστική και αποτελεσματική καταπολέμηση του, κρίθηκε απαραίτητη η διενέργεια μιας εμπεριστατωμένης επιστημονικής έρευνας η οποία θα στόχευε στην ενίσχυση της ενημερωμένης γνώσης γύρω από το φαινόμενο αυτό, θα αναγνώριζε τις ευάλωτες προς αυτό ομάδες και θα κατέγραφε την πραγματική έκταση του στην Κυπριακή αγορά εργασίας, καθώς και τις αντιλήψεις των Κυπρίων εργαζομένων γύρω από αυτό.

Καθοδηγητικές γραμμές ως προς το σχεδιασμό και την εφαρμογή μιας τέτοιας πολιτικής αντιμετώπισης της σεξουαλικής παρενόχλησης στον εργασιακό χώρο προς τους εργοδότες, περιέχονται στον «Κώδικα Πρακτικής για την Αντιμετώπιση της Σεξουαλικής Παρενόχλησης και Παρενόχλησης στην Εργασία» της Αρχής Ισότητας. Ο ίδιος Κώδικας επεξηγεί, επίσης, τις πρόνοιες της σχετικής νομοθεσίας σε σχέση με τις υποχρεώσεις του εργοδότη έναντι των εργαζομένων του, καθώς και τα δικαιώματα των τελευταίων, είτε αυτοί ανήκουν στον ιδιωτικό είτε στο δημόσιο τομέα.